Herstel van het natuurlijke watersysteem

Rond 1920 werd de Groote Heide, waar toen het grootste heideven van Nederland lag, ontwaterd en geschikt gemaakt voor landbouw. In dit herstelproject wordt bijna 60 kilometer aan sloten en watergangen gedempt om regenwater weer vast te houden in het gebied. Zo ontstaat een natuurgebied van circa 1.200 hectare, vergelijkbaar met 1.800 voetbalvelden, dat robuuster wordt voor klimaatextremen. Ook het nabijgelegen Natura 2000-gebied profiteert van de herstelmaatregelen. De werkzaamheden starten in de tweede helft van 2027. Stapsgewijs zullen deelgebieden worden aangepast, waarvan een zestal al in 2028. Eind 2032 zit het project in afrondende fase.

Water, natuur, recreatie en landbouw

Een groot deel van het gebied is in eigendom van Brabant Water. Daar liggen twaalf winputten waaruit grondwater uit grote diepte wordt gewonnen voor de productie van drinkwater. Dat water is duizenden jaren oud en staat los van het watersysteem dat met dit project wordt hersteld.

Brabant Water stelt grond beschikbaar die voorheen werd gebruikt voor landbouw. De plannen zijn afgestemd met het Brabants Landschap en gemeente Heeze-Leende, die ook gronden hebben in dit gebied. Het gebied heeft nu al een belangrijke recreatieve functie. In de plannen wordt nadrukkelijk gekeken naar het behoud van de aantrekkelijkheid voor fietsers, wandelaars en ruiters. Ook blijft er ruimte voor toekomstbestendige landbouw.

Brabant Water

Brabant Water heeft veel gronden rond de productielocaties. Ruim 1.600 hectare daarvan wordt volledig natuurlijk beheerd. Op de terreinen waar dat mogelijk is, levert het drinkwaterbedrijf bovendien een bijdrage aan het herstel van het watersysteem. Het doel? Meer water, langer vasthouden en het tegengaan van verdroging. Brabant Water noemt dat drinkwaterlandschappen.

Het Groot Huisven is de vierde locatie die op die manier wordt ingericht. Algemeen directeur van Brabant Water Rob van Dongen maakt een vergelijking met ‘een hele grote regenton’: “Dit enorme gebied gaat een gigantische hoeveelheid water opvangen als het regent en geeft dat in droge perioden langzaam af aan de natuur, de beken en de landbouw er omheen."

Provincie Noord-Brabant

Provincie Noord-Brabant speelt in dit project een aanjagende en verbindende rol vanuit de Droogteagenda. “Door te investeren in herstel van het hydrologisch systeem op de Groote Heide vullen we grondwater aan en helpen we de natuur een handje”, aldus gedeputeerde Saskia Boelema. Het project draagt ook bij aan een betere waterkwaliteit en het versterken van het Natuurnetwerk Brabant. Daarmee wordt tegelijk gewerkt aan opgaven rond Natura 2000, stikstof en klimaatbestendigheid.

Gedeputeerde Saskia Boelema: “Met dit project laten we zien hoe we samen met onze partners grote stappen zetten richting een robuust en toekomstbestendig watersysteem. Door slim te investeren in water en natuur versnellen we niet alleen de natuurherstelopgave, maar creëren we ook perspectief voor de omgeving. Aan de slag!”

Waterschap De Dommel

Watergraaf Erik de Ridder zet met vertrouwen zijn handtekening onder de samenwerkingsovereenkomst: “Voor Waterschap De Dommel is dit het eerste project waarin de uitgangspunten van de watertransitie op deze schaal worden uitgevoerd. Het principe ‘water en bodem sturend’ is echt leidend voor de toekomstige klimaatrobuuste inrichting van het projectgebied. Bovendien realiseert dit project een aantal concrete waterschapsdoelen: herstel van de natte natuurparel, realisatie en versterking van het Natuurnetwerk Brabant en verbetering van de waterkwaliteit van de Beekloop.”

Grenscorridor

Een project van deze omvang vergt samenwerking. De eerdergenoemde organisaties zijn partners van de gebiedsgerichte aanpak Grenscorridor. Daarin werken een groot aantal overheden, natuurorganisaties en de agrarische sector samen aan een mooi en toekomstbestendig buitengebied. De Groote Heide is een belangrijk deel van Grenscorridor. Gebiedspartners van Grenscorridor zijn dan ook blij dat hun gezamenlijke financieringsaanvraag voor het herstel van het Groot Huisven door de provincie is gehonoreerd. Tijdens de uitvoering hebben zij oog voor de samenhang tussen de verschillende opgaven en een brede belangenbenadering.